In Gesprek: Vé Bobelyn, voorzitster van Groep Algemene Uitgevers

Even meer tijd en meer thuis, dlockdown zorgde voor een heropleving van het geschreven woord. Dat vertaalde zich voor onze winkeliers in meer magazines én meer boeken over de toonbank. Toch kreeg Boek.be, competentiecentrum van het boekenvak en organisator van de Boekenbeurs, het dit voorbije jaar hard te verduren. Wij spraken Vé Bobelyn, directeur van de Boekenbeurs en voorzitster van Groep Algemene Uitgevers (GAU) over de toekomst van de boekensector en de rol van de dagbladhandel als verkoopkanaal.  

 Boek.be houdt van boeken, zo veel is zeker! Maar … Boek.be is meer dan een website waar je in boeken grasduint. Boek.be is het competentiecentrum van het Vlaamse boekenvak. Samen met en op vraag van de federaties van uitgevers en boekhandelaren, doen zij er alles aan om boeken zo breed mogelijk te promoten en te ondersteunen. Vé Bobelyn is bestuurder van Boek.be, Algemeen Directeur van VBK België en voorzitster van Groep Algemene Uitgevers (GAU). 

Dag Vé, vertel eens, wat betekende het voorbije jaar voor de boekensector?  

Vé: “Tijdens de lockdown was het even hectisch onder uitgevers en boekhandels, aangezien vele winkels volledig dicht moesten. Op allerhande creatieve manieren probeerden ze beiden om de consument online te krijgen, om ook daar het aanbod te ontdekken. Uitgevers waren ondanks alle tegenslag toch erg blij dat het kleine broertje van de boekhandel, de dagbladhandel, toch zijn deuren mocht openhouden. Ondanks een grote daling in verkoop bij gewone boekhandels, zagen we die trend veel minder bij dagbladhandels. Dat bewijst nog maar eens dat de dagbladhandel als verkoopkanaal niet te onderschatten is.” 

Wordt er nog veel gelezen in coronatijden? 

Vé: “Ik denk dat de grote uitdaging is om jongeren aan het lezen te krijgen. Zij hebben namelijk zoveel mogelijkheden wanneer het op entertainment aankomt, van gamen tot sociale media, muziek of een andere hobby. Voor mij, en voor de sector trouwens, is het van weinig belang of ze hun boeken consumeren via een audioboek, een e-boek, strips of klassieke boeken, zolang ze maar lezen. Als ouder is het daarom van essentieel belang dat je je kinderen op jonge leeftijd een waaier aan boeken aanreikt, zo kunnen ze kennismaken met een auteur die ze écht graag lezen en wordt lezen echt een ontspannende hobby.” 

Wat was de impact van corona op de boekensector? 

Vé: “We staken het niet onder stoelen of banken: na de aankondiging van de afschaffing van de Boekenbeurs in april 2020 staat Boek.be voor zwaar weer. De Boekenbeurs is niet alleen de motor van Boek.be, maar ook een springplank en promotiekanaal voor Belgische én internationale auteurs.”  

“Als organisatie besloten we tijdig om de Boekenbeurs 2020 in zijn klassieke vorm af te schaffen, zo kunnen we nu volop focussen op een nieuw, fris en coronaproof alternatief: de boekenmarathon. Het wordt een combo van radiospots, videoreportages en andere acties. 

“In echte coronaspirit willen we ook onze lokale boekverkooppunten voldoende in de bloemetjes zetten. Een vliegende reporter zal het land doorkruisen langs scholen, tentoonstellingen, boek- en dagbladhandels om lokale initiatieven nog meer te promoten.” 

Hoe kijk jij naar de dagbladhandel als verkooppunt voor boeken? 

Vé: “De dagbladhandel is een verkooppunt dat ik nooit onderschat heb, ook voor corona niet. Zeker met de opkomst van grote buitenlandse onlinespelers, denk aan Bol.com, Amazon, enzovoort, kan de dagbladhandel een negatief fenomeen counteren. Op grote online platformen is het erg moeilijk om als kleine of lokale auteur een afzetmarkt aan te spreken, waardoor heel wat mooie titels verloren gaan in de massa. Bovendien stromen de inkomsten van de boekverkoop op deze manier naar het buitenland, in plaats van naar lokale ondernemers.” 

“De dagbladhandelaar kan hier een sleutelrol spelen. Die kent z’n klanten door en door. Die weet welke thema’s er leven en welke boeken daarbij aansluiten. Daarom roep ik graag op om je boekenaanbod zo goed mogelijk te etaleren, het zij online of met ludieke acties. Zo boost je je eigen verkoop én promoot je titels van auteurs die anders nooit opgemerkt zouden worden. Een win-win.”  

Dagbladhandelaars krijgen vaak te kampen met een beperkt aanbod in vergelijking met de boekhandelerg kleine marges én ongunstige retourvoorwaarden bij distributeurs. Worden er initiatieven genomen die boekverkoop in dagbladhandels aantrekkelijker maken? 

Vé: “Ik geloof dat het in de boekensector voor niemand eenvoudig is. Niet alleen dagbladhandelaars, maar ook distributeurs en uitgevers werken met kleine marges. Dat is nu eenmaal de aard van het beestje. Ik weet wel dat de eerder genoemde troeven van de dagbladhandel gunstig zijn voor de boekverkoop, maar de ene dagbladhandelaar heeft natuurlijk wat meer creativiteit en ondernemerschap in zich dan de andere.” 

“Mijn advies: hou je aanbod aanvankelijk klein en stem het zo goed mogelijk af op je klantensegment. De verschillende uitgeverijen sturen telkens een aanbiedingsfolder naar de distributeurs, die op hun beurt bepalen wat ze aanbieden aan dagbladhandels. Maar de wisselwerking tussen dagbladhandelaars en distributeurs kan veel gedaan krijgen: indien de distributeur voldoende signalen krijgt dat een bepaalde titel of auteur in trek is in de dagbladhandel, dan zijn ze vaak bereid om hun aanbod aan te passen.” 

“Een goed voorbeeld was een actie met één van de Dan Brown boeken een aantal jaar geleden. Toen werd besloten om de titel als eerste te releasen in de dagbladhandels, nog voor de openingstijd van boekhandels. Er werd toen een samenwerking op maat opgezet tussen de uitgeverij, distributeur en dagbladhandels om promotiemateriaal op te stellen. Zelfs de Nationale Loterij was betrokken, aangezien je een gratis krasbiljet kreeg bij aankoop van het boek.” 

“Dergelijke initiatieven bieden wederzijdse kansen voor alle betrokken partijen, en ik weet dat uitgevers er alvast enthousiast voor zijn. Dus indien er vanuit de dagbladhandels een goed idee komt, zien we zeker toekomstige samenwerkingen.”  

Tot slot: hoe zie jij de toekomst van het papieren boek? 

“De Belgische boekensector hinkte al een aantal jaar achterop onze buurlanden, maar corona veroorzaakt een stroomversnelling en doorgedreven digitalisering. Dat zal niet alleen onze digitale boekenbeurs bewijzen, we zien ook andere trends. Zo krijgen we binnenkort bijvoorbeeld een audioplatform met Vlaamse stemmen voor onze markt.” 

“Ik denk niet dat het papieren boek passé is. Digitale trends als audioboeken of e-books spreken eerder deelsegment van de markt aan, vooral e-books blijven relatief klein in België. Ik denk dat de beleving rond het lezen van een papieren boek voor veel lezers een doorslaggevende factor blijft. Het doet je vertragen in een tijd dat alles snel moet gaan. Nee, het papieren boek zijn we nog niet kwijt. Nu is het natuurlijk de opdracht om ook de jonge generatie kennis te laten maken met het rijke aanbod aan Belgische auteurs!”